Ev bitkileri ve evcil hayvanlar: bitkiyi eve getirmeden önce neye bakmalı?

Önce botanik adı bul

Yaygın adlar güvenilir değildir. Barış çiçeği gerçek bir zambak değildir, birbiriyle ilgisiz birkaç bitki “kauçuk” diye satılır ve aynı etiket farklı ülkelerde farklı türleri anlatabilir. Etiketteki botanik adı ara, satıcıya sor ya da güvenilir bir bitki profilindeki adı kullan. Profillerimiz kabul gören adı italik verir; örneğin paşa kılıcı için Dracaena trifasciata. Kew, Plants of the World Online

“Toksik”, “toksik değil” ve “listede yok” ne demek?

ASPCA listesi kedi, köpek ve at için ayrı ayrı, bir bitkinin toksik olduğunun bilinip bilinmediğini söyler. Toksik bitkilerde genellikle zehirli maddeyi ve tipik belirtileri de verir. Profillerimizde bunu şöyle okuyoruz:

• Toksik olarak listelenmiş: bitki ağız tahrişi ve kusmadan daha ciddi sorunlara kadar etkiler yapabilir. Ulaşılamayacak yerde tut ya da bitkileri çiğneyen bir hayvanın olduğu evde başka bir bitki seç.
• Toksik değil olarak listelenmiş: ASPCA ciddi zehirlenme beklemiyor. Yine de bitki yemek mideyi bozabilir; ilaç, gübre veya harç kalıntıları ayrı bir risktir.
• Listede yok: o adla bir kayıt yok. Bu, güvenli demek değildir. Başka kurumsal kaynaklara bak ve daha fazlasını öğrenene kadar dikkatli ol.

Bazı bitkiler sıradan ev bitkilerinden çok daha tehlikelidir. ASPCA, gerçek zambakların (Lilium) ve gün zambaklarının (Hemerocallis) kedilerde böbrek yetmezliğine yol açabileceği konusunda uyarıyor; kedili evlerde kesme çiçek olarak da bulundurma.

Kütüphanemizdeki bitkiler

ASPCA'ya göre kedi ve köpekler için toksik değil:

• Kurdele çiçeği (Chlorophytum comosum)
• Orkide (Phalaenopsis)
• Kalatya (Goeppertia; ASPCA'da Calathea olarak geçer)

ASPCA'ya göre kedi ve köpekler için toksik:

• Çözünmeyen kalsiyum oksalat içeren salon sarmaşığı, deve tabanı, barış çiçeği ve kalp yapraklı filodendron
• Paşa kılıcı ve aloe vera
• Kauçuk bitkisi: ASPCA kaydının adı “Indian rubber plant” ama botanik ad olarak Ficus benjamina veriyor; bu uyumsuzluğu profilde açıklıyoruz

Adıyla listede olmayanlar veya kaynakların ayrıştığı bitkiler:

• ZZ bitkisi ASPCA listesinde yok; NC State Extension toksik olarak listeliyor. NC State Extension
• Keman yapraklı kauçuk ASPCA veritabanında adıyla yok; bir ASPCA yazısı hafif mide rahatsızlığından söz ediyor, NC State toksik olarak listeliyor. NC State Extension

Bitki kütüphanesinde ASPCA'nın toksik değil olarak listelediği bitkiler için bir filtre var.

Satın almadan önce kısa kontrol listesi

1. Botanik adı bul ve ASPCA listesinde kontrol et.
2. Hayvanın ulaşamayacağı bir yer seç: yüksek bir raf, kapalı bir oda ya da kedinin zıplayabileceği eşyalardan uzak bir askılı saksı.
3. Bitkiye yakın zamanda ilaç uygulanıp uygulanmadığını sor; emin değilsen yaprakları durula.
4. Harcın üstündeki yavaş salınımlı gübre tanelerini al; gübreyi ve bitki spreylerini kapalı yerde sakla.
5. Özellikle toksik bitkilerden düşen yaprak ve çiçekleri topla.
6. İlk günlerde hayvanını izle. Ot ya da sarkan yaprak çiğneyen kediler bunu genellikle çabuk belli eder.

Evcil hayvanın bitki çiğnerse

Bitkiyi uzaklaştır, etiketini sakla ya da fotoğrafını çek. Yaklaşık ne kadar ve ne zaman yediğini not et. Hayvanın iyi görünse bile hemen bir veterinere veya hayvan zehir danışma hizmetine başvur; bazı etkiler sonradan çıkar. Veteriner söylemedikçe hayvanını kusturmaya çalışma.

Evdeki insanlar

Küçük çocuklar da yaprak çiğneyebilir. Türkiye'de insanlar için Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM) 114 numaradan yanıt verir; bu hizmet insanlar içindir, hayvanlar için değil. Bu rehber genel bilgidir; veteriner veya tıbbi tavsiye değildir.

Sık sorulan sorular

Evcil hayvanlar için tamamen güvenli bitki var mı?

Hiçbir liste bunu garanti edemez. Güvenilir bir kaynağın söyleyebileceği en fazla şey “toksik değil olarak listelenmiş” olmaktır ve her bitki çok yenirse mideyi bozabilir.

Kedim varsa toksik bir bitki tutabilir miyim?

Birçok ev bunu, bitkiyi gerçekten ulaşılamayacak yerde tutarak yapıyor. Kedin her yere tırmanıyor ya da sürekli çiğniyorsa toksik değil listesinden seç.

Evcil hayvan güvenliği için bitki tanıma uygulamasına güvenebilir miyim?

Lilora'dan ya da başka bir uygulamadan gelen tanıma, senin onaylayacağın bir öneridir. Onayladığın botanik adla ASPCA listesine bak; emin değilsen veterinerine sor.